Kerstmarkt in Duitsland: pinnen of contant?

Pinnen op de kerstmarkt: wat je in Duitsland kunt verwachten

Nederlanders zijn gewend om overal te pinnen. Volgens cijfers van de ECB wordt in Nederland nog maar 22% van de aankopen in winkels contant betaald, terwijl dat in het eurogebied als geheel ongeveer de helft is. In Duitsland is contant geld nog altijd gewoner dan in het grootste deel van Noord-Europa, en dat merk je op de kerstmarkt.

Toch is er de laatste jaren veel veranderd. Op de grote markten in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk hebben veel kramen een pinapparaat en is contactloos betalen gebruikelijk. In Keulen kun je volgens de regionale pers bij bijna alle kramen met je kaart betalen, en in Essen moeten alle handelaren sinds 2024 kaartbetaling aanbieden. Ga bij andere markten waar veel Nederlanders heen gaan, zoals Düsseldorf, Münster en Oberhausen, uit van het algemene beeld van een grote Duitse markt: bij de meeste kramen kun je pinnen, bij sommige niet.

Helemaal contantloos blijft de uitzondering, en dat kan ook weer worden teruggedraaid. De kerstmarkt in het centraal station van Zürich kondigde in 2025 een verbod op contant geld aan en trok dat na publieke kritiek nog voor de opening weer in; in 2026 beslist daar elke kraam zelf. Kleine ambachtskramen, kraampjes van verenigingen of goede doelen en markten in kleinere plaatsen nemen vaak alleen contant aan, en mobiele pinapparaten kunnen op een vol plein het bereik verliezen. Wat goed werkt: je kaart voor eten, drinken en grotere cadeaus, en een paar briefjes en munten voor de rest.

De bekende uitzondering is het statiegeld op je mok. Op veel Duitse en Oostenrijkse markten krijg je glühwein in een souvenirmok met statiegeld, meestal 2 tot 5 euro, dat je terugkrijgt als je de mok inlevert. Betaal je met je kaart, dan wordt het statiegeld normaal gesproken samen met het drankje afgeschreven, maar terug krijg je het meestal contant. Aan het eind van de avond heb je dus hoe dan ook munten op zak.

Kerstmarkten buiten de euro: welke valuta je nodig hebt

Wenen en Straatsburg zijn makkelijk, daar betaal je gewoon in euro's. Maar een aantal van de populairste kerstmarkten ligt in landen met een eigen munt. De kramen rekenen daar in lokale valuta. Wie toch euro's aanneemt, bepaalt zelf de koers en geeft wisselgeld in lokale munt, en die koers valt zelden in jouw voordeel uit.

• Praag (Tsjechische kroon, CZK): op de markten op het Oudestadsplein en het Wenceslasplein zitten kramen met en zonder pinapparaat door elkaar, en veel kramen willen nog contant geld. Neem wat kronen mee, pin ze bij een geldautomaat van een bank en mijd wisselkantoren met opvallende koersborden in de toeristenstraten. Krijg je toch een slechte koers, dan kun je de wisseltransactie volgens de Tsjechische wet binnen drie uur ongedaan maken, tot een tegenwaarde van 1.000 euro.
• Boedapest (Hongaarse forint, HUF): op de markt op het Vörösmartyplein nemen de meeste kramen kaarten aan; kleinere markten en kraampjes met eten of ambachten zijn soms alleen contant. Prijzen lopen al snel in de duizenden forinten, dus reken eerst om voordat je betaalt in plaats van te gokken.
• Krakau en Wrocław (Poolse złoty, PLN): in Polen is met de kaart betalen standaard, ook voor kleine bedragen. Met een beetje contant geld in złoty red je het bij de kramen die geen kaart aannemen.
• Zürich en Bazel (Zwitserse frank, CHF): de meeste betalingen gaan met de kaart of de Zwitserse app TWINT, al nemen de meeste kramen ook contant geld aan. Euro's worden hier en daar geaccepteerd, maar wisselgeld krijg je in franken.
• Kopenhagen en Stockholm (Deense en Zweedse kroon, DKK en SEK): hier voel je je als Nederlander meteen thuis. Je kunt de hele reis zonder contant geld, en in Zweden nemen sommige kramen het misschien helemaal niet aan.
• Britse markten, van Londen en Manchester tot Edinburgh (Brits pond, GBP): kaart en contactloos zijn wijdverbreid en de kerstmarkten in Edinburgh nemen niets anders aan, maar neem voor Manchester wat contant geld mee, want daar willen sommige kramen het misschien nog.

Euro naar Poolse złoty · Euro naar Zwitserse frank · Euro naar Brits pond

Met of zonder conversie: de valkuil bij een buitenlandse kraam

Buiten de eurozone bieden pinapparaten en geldautomaten vaak aan om het bedrag meteen in euro's af te rekenen. Dat lijkt handig, want je ziet een vertrouwd bedrag. Maar dan bepaalt de betaalprovider van de kraam de wisselkoers, en die is doorgaans een paar procent slechter dan de koers die je eigen kaartnetwerk zou gebruiken.

Kies daarom altijd de lokale valuta, oftewel zonder conversie: kronen in Praag, forinten in Boedapest, franken in Zürich. Bij de geldautomaat geldt hetzelfde, en daar komt de vraag vaak pas nadat je het bedrag hebt gekozen. In EU-landen zonder euro, zoals Tsjechië, Hongarije, Polen, Denemarken en Zweden, moet het apparaat je vóór je bevestigt de opslag ten opzichte van de koers van de Europese Centrale Bank laten zien, zodat je de kosten meteen kunt beoordelen. In Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk geldt die plicht niet. Je eigen bank rekent misschien nog buitenlandkosten, maar die zijn meestal veel lager dan de opslag die je zo vermijdt.

In lokale valuta of in euro's betalen? · Pinnen met of zonder conversie?

Hoeveel contant geld voor een avond kerstmarkt?

Tel alleen wat waarschijnlijk contant moet, niet de hele avond. Voor de meeste bezoekers is dat een drankje met statiegeld bij een kraam die alleen contant aanneemt, een hapje van een klein kraampje en misschien een handgemaakt cadeau van een kraam zonder pinapparaat. Een paar briefjes in lokale valuta per persoon is op de meeste markten genoeg, en al het grotere gaat op je kaart.

Bezoek je op één reis meerdere steden, wissel dan niet voor alle landen tegelijk. Pin of wissel in elk land bij aankomst en geef munten uit voordat je vertrekt: wisselkantoren nemen ze zelden terug.

Ga je naar een Nederlandse kerstmarkt, zoals die in Valkenburg, neem dan ook daar een paar euro contant mee voor een kraampje zonder pinapparaat.

Hoeveel contant geld heb je nodig op reis?

Regel het voordat je gaat

1. Zet alle valuta van je route op één scherm. Zet in WaveRate de euro bovenaan en voeg CZK, HUF, PLN, CHF of DKK toe voor de steden op je route. Elke prijs wordt zo in één oogopslag omgerekend tegen de referentiekoers.
2. Reken prijzen in de duizenden even na. Een prijs in forinten of kronen lijkt hoog tot je hem omrekent. Tik hem in de rekenmachine voordat je betaalt, dan zie je een slechte eurokoers bij een kraam meteen.
3. Ook bruikbaar zonder bereik. Recent geladen koersen blijven offline beschikbaar, dus de omrekening werkt ook op een vol plein waar je telefoon geen verbinding krijgt.
4. Houd je uitgaven meteen bij. Zet je aankopen op de markt in een reis, in de valuta waarin je betaalde. Elke post bewaart de koers van die dag, zodat het totaal in euro's niet verschuift als de koersen later bewegen.